Οι ηθικοί πανικοί ως εργαλείο των καμποτίνων
Οταν ο Αυγενάκης υπερασπιζόμενος τον εαυτό του είχε πέσει στο λεκτικό σφάλμα «Δεν θα μείνει τίποτα στο φως», εννοούσε το κλισέ «Δεν θα μείνει τίποτα στο σκοτάδι, όλα στο φως». Το αποτέλεσμα το βλέπουμε στην πράξη. Οι υποκλοπές, το έγκλημα των Τεμπών, ο ΟΠΕΚΕΠΕ κ.ο.κ. Τίποτα στο φως. Οργανωμένες εκστρατείες συσκότισης, μη λογοδοσία, ατιμωρησία, τοξικότητα και… ενοχοποίηση των πολιτικών αντιπάλων. Το παλιό πετυχημένο εργαλείο του γερουσιαστή -τότε- Λίντον Τζόνσον λειτουργεί. Είχε κατηγορήσει ψευδώς πολιτικό αντίπαλό του: «Ξέρω ότι δεν είναι αλήθεια -είχε πει- αλλά θέλω να βλέπω τον γάιδαρο να βγαίνει και να το διαψεύδει». Περίπου εδώ βρισκόμαστε.
Στη μέση του καλοκαιριού, οι πολιτικές εξελίξεις έχουν πάρει έναν περίεργο προεκλογικό ρυθμό. Η Ν.Δ. θα επιδιώξει με κάθε τρόπο μια τρίτη αυτοδύναμη θητεία. Δύσκολα θα παραχωρήσει τη διακυβέρνηση σε κάποιον άλλο. Η αντιπολίτευση θα θελήσει με κάθε τρόπο να παίξει ρόλο στις εξελίξεις, όπου κάπου στο βάθος βρίσκεται η κυβέρνηση Μητσοτάκη, «η χειρότερη όλων των εποχών». Η κάθε ιστορία έχει το δικό της βάρος (ή ελαφρότητα), δίχως όμως να ανιχνεύει και να ανατρέπει την πραγματικότητα που είναι κάπως βαριά και, πάντως, δυσκολοχώνευτη.
Υπάρχει πρόβλημα διακυβερνησιμότητας -όπως περίπου το οριοθέτησε ο Ευάγγελος Βενιζέλος- που με τη σειρά του συνεπάγεται κρίση αντιπροσώπευσης στο σύστημα, στους δημοκρατικούς θεσμούς και στη διάκριση των εξουσιών. Σε κάθε περίπτωση -με εκφρασμένη, οψέποτε, τη λαϊκή ετυμηγορία- οι προοπτικές και οι δυνατότητες θα είναι κατώτερες των προσδοκιών για οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση. Οι μέρες του Ταμείου Ανάκαμψης τελειώνουν και, άρα, τελειώνουν οι ευκολίες των αριθμών. Παρ’ όλα αυτά, η μάχη συνεχίζεται με τους καμποτίνους στην πρώτη γραμμή. Οι καμποτίνοι προσποιούνται, δραματοποιούν (θετικά ή αρνητικά κατά πως τους βολεύει) την κατάσταση, θεατρινίζουν, επιδεικνύονται και, κυρίως, παριστάνουν ότι κυβερνούν. Ομως, διακυβέρνηση με καμποτινισμούς, τοξικότητα, ποινικοποιήσεις και δικαστήρια είναι αποτυχημένη διακυβέρνηση.
Η απουσία πολιτικών, η απουσία προβλεπτικότητας, η αδιαφορία και η παράκαμψη των πραγματικών κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, το κουκούλωμα των υπαρκτών σκανδάλων και η ατιμωρησία γίνεται με ένα πρόσθετο εργαλείο: τους ηθικούς πανικούς χωρίς την κοινωνική συναίνεση για την ύπαρξη μιας ορατής απειλής. Και ποιοι λέτε ότι θεωρούν ότι υπάρχει κοινωνικό θέμα που να δικαιολογεί πανικό, χωρίς τη συναίνεση για την προστασία της κοινωνικής συνοχής; Σωστά μαντέψατε: οι καμποτίνοι. Αυτοί που προσποιούνται ότι κυβερνούν -ενώ κάνουν δουλίτσες σπέρνοντας φόβο- και τα κανάλια που γεμίζουν ταμεία.
Μπορούμε να ανιχνεύσουμε πολλούς ηθικούς πανικούς τελευταίας εσοδείας που χρησιμοποιήθηκαν για να ερμηνεύσουν υπαρκτά ζητήματα και που αξιοποιήθηκαν πολιτικά. Από το «Εμείς δεν παίζουμε με την ασφάλεια των τρένων και θα πρέπει να ντρέπεστε που μιλάτε για τέτοια θέματα» (του Καραμανλή του Αχιλλέως μία εβδομάδα πριν από το έγκλημα των Τεμπών) μέχρι το «Ποιος θα σηκώσει το τριψήφιο τηλέφωνο όταν χτυπήσει στις τρεις το πρωί» (ώσπου το σήκωσε ο Θάνος Ντόκος, σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας της Ελλάδας στο Υπουργικό Συμβούλιο του Κυριάκου Μητσοτάκη και τυπικό θύμα της deepfake τεχνολογίας φωνής και απεικόνισης που χρησιμοποιούν καθημερινά οι συμμορίες του κυβερνοεγκλήματος).
Θέλετε και άλλα συμπτώματα ηθικών πανικών; Η μετανάστευση και η παράτυπη είσοδος μεταναστών, ιδιαίτερα από τη δεκαετία του 1990 και κατά την προσφυγική κρίση του 2015-2016. Η εγκληματικότητα και το δόγμα «νόμος και τάξη» – κατάλληλο σε προεκλογικές περιόδους. Οι καταλήψεις και οι αντιεξουσιαστικές ομάδες, ιδίως μετά τα γεγονότα του 2008. Η πανδημία Covid-19 που από υγειονομική κρίση μετατράπηκε σε καταστολή μαγισσών. Η νεανική παραβατικότητα και η βία ανηλίκων, τα Εξάρχεια ως αυτόνομο κράτος, τα γκαζάκια ως έργο της Αριστεράς κ.ο.κ. Και όλα αυτά για ένα πρόγραμμα. Για το πώς η κυβέρνηση θα αντιπολιτευτεί την αντιπολίτευση. Οχι για το πώς θα λύσει προβλήματα. Ποτέ δεν συγκεντρώθηκαν τόσες πολλές αστοχίες σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, όπου τυχαίνει οι ελεγχόμενοι να είναι ταυτόχρονα και ελεγκτές.
