Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Κυριακή 11 Οκτωβρίου, τη μνήμη του Αποστόλου Φιλίππου, ενός από τους Επτά Διακόνους, καθώς και του Οσίου Θεοφάνους του Γραπτού και του Αγίου Ιωνά του Θαυματουργού. Παράλληλα, τιμά τους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, που αποκατέστησε την τιμή των ιερών εικόνων.
Η σημερινή ημέρα είναι η Κυριακή Δ΄ Λουκά, με την παραβολή του σπορέα. Η παραβολή διαβάζεται στη Θεία Λειτουργία τη δεύτερη Κυριακή του Οκτωβρίου, την εποχή δηλαδή, κατά την οποία οι γεωργοί έσπερναν στην πραγματικότητα τα χωράφια τους, εντείνοντας έτσι τον παραλληλισμό.
Ο Απόστολος Φίλιππος – Ο άνθρωπος που εξήγησε τη Γραφή σε έναν ξένο
Ο Άγιος Φίλιππος ήταν ένας από τους Επτά που επελέγησαν από την πρώτη χριστιανική κοινότητα των Ιεροσολύμων για να αναλάβουν τη διακονία των πιστών και ιδιαίτερα τη φροντίδα όσων είχαν ανάγκη.
Δεν πρέπει να συγχέεται με τον Φίλιππο, έναν από τους Δώδεκα Αποστόλους, ο οποίος τιμάται σε διαφορετική ημερομηνία.
Η δράση του περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων. Μετά τον διωγμό που ακολούθησε τον λιθοβολισμό του Στεφάνου, ο Φίλιππος κατευθύνθηκε στη Σαμάρεια, όπου κήρυξε τον Χριστιανισμό.
Το πιο γνωστό επεισόδιο της ζωής του διαδραματίζεται σε έναν έρημο δρόμο που οδηγούσε από τα Ιεροσόλυμα προς τη Γάζα.
Εκεί συνάντησε έναν υψηλόβαθμο Αιθίοπα αξιωματούχο, υπεύθυνο για τους θησαυρούς της βασίλισσας Κανδάκης, ο οποίος ταξίδευε με άμαξα και διάβαζε το βιβλίο του προφήτη Ησαΐα.
Ο Φίλιππος τον ρώτησε: «Ἆρά γε γινώσκεις ἃ ἀναγινώσκεις;» — Καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις;
«Πώς θα μπορούσα, αν δεν με καθοδηγήσει κάποιος;», απάντησε ο αξιωματούχος. Ο Φίλιππος τού εξήγησε το νόημα της Γραφής και, όταν έφτασαν σε μέρος όπου υπήρχε νερό, ο Αιθίοπας ζήτησε να βαπτιστεί.
Η συνάντηση αυτή αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα επεισόδια της εξάπλωσης του Χριστιανισμού πέρα από τα όρια της πρώτης κοινότητας των Ιεροσολύμων.
Οι Πράξεις αναφέρουν ακόμη ότι ο Φίλιππος εγκαταστάθηκε στην Καισάρεια και είχε τέσσερις θυγατέρες που προφήτευαν.
Ο Θεοφάνης ο Γραπτός – Γιατί του χάραξαν το πρόσωπο
Ο Όσιος Θεοφάνης ο Γραπτός έζησε τον 9ο αιώνα, κατά τη δεύτερη περίοδο της Εικονομαχίας.
Μαζί με τον αδελφό του, Θεόδωρο, υπερασπίστηκε την τιμή των ιερών εικόνων και ήρθε σε σύγκρουση με την αυτοκρατορική εξουσία.
Σύμφωνα με την παράδοση, οι δύο αδελφοί υπέστησαν βασανιστήρια και εξορία. Σε μια ιδιαίτερα σκληρή πράξη δημόσιου εξευτελισμού, οι διώκτες τους χάραξαν στο πρόσωπό τους στίχους που τους χαρακτήριζαν αιρετικούς.
Από αυτό το περιστατικό προήλθε η προσωνυμία «Γραπτοί».
Ο Θεοφάνης επέζησε των διωγμών και αργότερα έγινε Επίσκοπος Νίκαιας. Διακρίθηκε επίσης ως υμνογράφος της Εκκλησίας.
Ο Άγιος Ιωνάς της Κύπρου
Ο Άγιος Ιωνάς ο Θαυματουργός τιμάται ιδιαίτερα στην Κύπρο και συνδέεται με την περιοχή της Ξυλοτύμβου, όπου διατηρείται η τοπική παράδοση για την ασκητική του ζωή.
Η μνήμη του συνδέεται με την τοποθεσία Πέργαμος και με παραδόσεις θαυματουργικών επεμβάσεων. Οι ιστορικές πληροφορίες για τον βίο του είναι περιορισμένες, αλλά η τιμή του παραμένει ζωντανή στην τοπική εκκλησιαστική παράδοση.
Η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος – Η μεγάλη διαμάχη για τις εικόνες
Σήμερα τιμάται επίσης η μνήμη των Πατέρων της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η οποία συγκλήθηκε στη Νίκαια το 787, με πρωτοβουλία της αυτοκράτειρας Ειρήνης και του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΣΤ΄.
Η Σύνοδος ασχολήθηκε με τη μεγάλη διαμάχη της Εικονομαχίας, που είχε διχάσει τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Οι Πατέρες της διατύπωσαν τη διάκριση ανάμεσα στη λατρεία, που αποδίδεται μόνο στον Θεό, και στην τιμητική προσκύνηση των εικόνων, η οποία αναφέρεται στο πρόσωπο που εικονίζεται.
Η απόφαση αυτή αποτέλεσε καθοριστικό σταθμό στην ιστορία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η οριστική αναστήλωση των εικόνων πραγματοποιήθηκε αργότερα, το 843, και τιμάται ξεχωριστά την πρώτη Κυριακή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, γνωστή ως Κυριακή της Ορθοδοξίας.
Κυριακή Δ΄ Λουκά – Η παραβολή του σπορέα
Το σημερινό Ευαγγέλιο περιλαμβάνει την παραβολή του σπορέα.
Ένας γεωργός βγαίνει να σπείρει. Άλλοι σπόροι πέφτουν στον δρόμο και καταπατούνται, άλλοι σε πέτρινο έδαφος και ξεραίνονται, άλλοι ανάμεσα σε αγκάθια που τους πνίγουν. Κάποιοι, όμως, πέφτουν σε γόνιμη γη και αποδίδουν καρπό εκατονταπλάσιο.
Ο Χριστός εξηγεί στους μαθητές ότι ο σπόρος είναι ο λόγος του Θεού και τα διαφορετικά εδάφη συμβολίζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι τον δέχονται.
Άλλοι τον ακούν αλλά γρήγορα τον χάνουν. Άλλοι τον δέχονται με χαρά, αλλά εγκαταλείπουν την πίστη στις δυσκολίες. Άλλοι απορροφώνται από τις μέριμνες, τον πλούτο και τις απολαύσεις της ζωής.
Η καλή γη συμβολίζει όσους δέχονται τον λόγο, τον διατηρούν και καρποφορούν με υπομονή.
Το μήνυμα της ημέρας
Στην παραβολή του σπορέα, ο σπόρος είναι ο ίδιος. Αυτό που αλλάζει είναι το έδαφος.
Η εικόνα μεταφέρει ένα απλό αλλά απαιτητικό μήνυμα: δεν αρκεί να ακούσει κανείς κάτι σημαντικό. Χρειάζεται να του δώσει χώρο να ριζώσει και να αντέξει στον χρόνο.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Γιορτάζουν ορισμένοι που φέρουν το όνομα Φίλιππος – Φιλίππα, αν και οι περισσότεροι Φίλιπποι επιλέγουν να γιορτάζουν την ονομαστική τους εορτή στις 14 Νοεμβρίου. Δεν υπάρχει άλλο γνωστό όνομα που να γιορτάζει σήμερα.
