Πτώση και συντριβή της ίδιας της κοινωνίας και του συστήματος
Βαθιά και άφατη η θλίψη και ανείπωτος ο πόνος για όλους μας όταν νέα παιδιά φεύγουν από τη ζωή με τραγικό τρόπο. Και δεν είναι μόνο ότι προσπαθούμε να μπούμε στη θέση των γονέων τους, να νιώσουμε ένα μικρό μέρος όσων δραματικών και οδυνηρών εκείνοι νιώθουν, αλλά και γιατί κάθε παιδί είναι πραγματικά δικό μας παιδί, που συμβολίζει το μέλλον, την ελπίδα, την ίδια τη ζωή. «Αν έστω και ένα παιδί σε κάποια άκρη του κόσμου πεθαίνει από την πείνα ή από τον πόλεμο, τότε ο πολιτισμός μας έχει αποτύχει οικτρά» έχει γράψει ο Νίκος Καζαντζάκης.
Ερχεται κι επανέρχεται, λοιπόν, με πολλούς διαφορετικούς τρόπους καθημερινά το ζήτημα του να πάρουμε θέση απέναντι σε κάθε πόλεμο του συστήματος, κηρυγμένο ή ακήρυχτο, φανερό ή αφανή, που έχει θύματα ιδιαίτερα τα παιδιά. Και τα δύο 17χρονα κορίτσια, που έπεσαν χέρι χέρι στο κενό, θύματα ενός τέτοιου πολέμου υπήρξαν: του κοινωνικού πολέμου του συστήματος ενάντια στη νεολαία ως φορέα της αμφισβήτησης, της διεκδίκησης, της αλλαγής.
Τα πιο ευαίσθητα παιδιά μας βιώνουν ιδιαίτερα έντονα και βαθιά την οδύνη και τα αδιέξοδα που τους έχουμε δημιουργήσει ως κοινωνία, ως πολιτισμός, ως σύστημα. Τα ίδια κάνουν προσπάθειες όσο μπορούν, στέλνουν μηνύματα, αναζητούν βοήθεια με τον τρόπο τους.
Αναρωτιόμαστε, λοιπόν, τι θα μπορούσαμε εμείς να κάνουμε, τι κάναμε σε κάθε περίπτωση ώστε να συμβάλουμε ο καθένας ατομικά και συλλογικά με τον τρόπο του και στο μέτρο του δυνατού στη φροντίδα, στην πρόληψη, στην προστασία της υγείας και της ακεραιότητας του συνόλου των παιδιών κι ακόμη περισσότερο των πιο ευαίσθητων; Τον λόγο έχει πάντα η κοινωνία και η πολιτεία να ακούσει, να κατανοήσει, να στηρίξει τα παιδιά της. Το σχολείο, το κοινωνικό κράτος, ο πραγματικός πολιτισμός, που συνυπάρχει κι αυτός, έστω ανάμεσα σε πολλά σκουπίδια και απέραντη τοξικότητα.
Σε κάθε τραγικό περιστατικό καλούμαστε να τα δούμε όλα από την αρχή. Τα σαθρά θεμέλια, τις στρεβλές βάσεις, τα λάθος πράγματα, όλα όσα συντελούν και συμβάλλουν σε τραγωδίες και σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα σε βάρος της νεολαίας μας.
Οι νέοι έχουν πρώτα απ’ όλα ζωτική ανάγκη να νιώσουν δίπλα τους ανθρώπους που νοιάζονται, που μπορούν να τους εμπιστευτούν και να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους, ανοίγοντας, ταυτόχρονα, δικούς τους δρόμους στην προσπάθειά τους να γνωρίσουν την κοινωνία και τον κόσμο.
Δυστυχώς όμως καλούνται συχνά στο ξεκίνημά τους να συμβιβαστούν εξ αρχής, να υποχωρήσουν από αρχές, αξίες, ιδανικά και όνειρα από τα οποία εμφορούνται, για ένα κομμάτι ψωμί.
Και δεν αρκεί καθόλου η τεχνολογία, η οποία είναι δίκοπο μαχαίρι, για να γεμίσει τα εσωτερικά κενά. Αλλωστε η τεχνολογία ούτε ενσυναίσθηση διαθέτει, ούτε κατανόηση παρέχει, ούτε συμπαράσταση, ούτε νόημα ζωής προσφέρει. Και ποια τα προβαλλόμενα κυρίαρχα πρότυπα που στην εφηβική ηλικία προσφέρονται για μίμηση; Η επιτυχία, η εξωτερική ομορφιά, η εξυπνάδα, η καπατσοσύνη, ο πλουτισμός με κάθε τρόπο. Πώς να γίνει η σύγκριση με αυτά τα πλαστά, τα παραποιημένα κριτήρια στα οποία καλούνται οι νέοι και οι νέες να ανταποκριθούν;
Ας αναλογιστούμε πλέον πώς δεν θα συνεχίσουμε να προσφέρουμε θυσία άλλους νέους στους σύγχρονους Μινώταυρους των αγορών και των πολέμων. Δυστυχώς δεν είναι ακόμα συντριπτική η πλειονότητα (παρά το ακριβώς αντίθετο των ευγενών προθέσεων) όσων νέων και μεγαλύτερων έχουν επιλέξει την έμπρακτη αμφισβήτηση αυτού του κόσμου της αδικίας, της εκμετάλλευσης και των πολέμων, που χρειάζεται τη θυσία των νέων για να διαιωνίζεται.
Υπάρχουν όμως και σήμερα σπουδαία παραδείγματα ποικίλων και πολύμορφων δράσεων από πολλούς που αγωνίζονται να αλλάξουν αυτόν τον δυστοπικό κόσμο προς το καλύτερο. Δεν είναι εύκολο. Είναι όμως πολύ όμορφο να αγωνίζεσαι γι’ αυτό.
Ας πυκνώσουμε τις γραμμές τους ως διέξοδο στα ατομικά και στα συλλογικά μας αδιέξοδα αλλά και για να υπάρξει ο τόπος όπου θα μπορούμε όλοι να πραγματοποιούμε τις δυνατότητες και τα όνειρά μας. Ιδιαίτερα οι νέοι και οι νέες μας, χωρίς κανέναν απολύτως αποκλεισμό. Χωρίς να περισσεύει κανείς και καμία και να μη νιώθει πως πρέπει να «φύγει» πριν την ώρα του με όποιον αδόκιμο τρόπο από τη ζωή. Η ζωή τού κάθε ξεχωριστού παιδιού έχει τεράστια αξία. Είναι πολύτιμη. Οποιο κι αν είναι, όπου κι αν είναι αυτό.
*Διευθυντής ψυχίατρος ΕΣΥ
