Έκθεση Θεόδωρου Παπαγιάννη: Με πρώτη ύλη την αέναη εμπειρία της ανθρώπινης μοίρας
«Η καλλιτεχνική του αλήθεια έχει ρίζες στην παράδοση της Ηπείρου και στην αγωνία του να συνδέσει το μέτρο από την κλασική αρχαιότητα με τη σύγχρονη εποχή. Μπολιασμένος με τα εφόδια ενός καλοσπουδασμένου γλύπτη, γνώστης της αρχαίας ελληνικής πλαστικής και των αναζητήσεων της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, επιστρέφει στην Ελλάδα από το Παρίσι το 1982, για να ακολουθήσει τον προσωπικό του δρόμο. Πρόκειται για ένα έργο που βασίζεται στο δομικά αναγκαίο, στο αισθητικά επαρκές, στην εκφραστική λιτότητα και στην καθοριστική της σχέση με το φως».
Με αυτά τα λόγια, ο θεωρητικός και κριτικός τέχνης Τάκης Μαυρωτάς προλογίζει την έκθεση του καταξιωμένου γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη που οργανώνεται στην Πινακοθήκη Κυκλάδων στη Σύρο, από το Ιδρυμα Αντώνιος Ε. Κομνηνός, σε συνεργασία με τον Δήμο Σύρου-Ερμούπολης και τον ίδιο τον 84χρονο καλλιτέχνη. Εναν δημιουργό που πορεύτηκε έχοντας μέτρο στη ζωή και στην τέχνη του και επίκεντρο τον άνθρωπο.
Διόλου τυχαία η έκθεση έχει τίτλο «Θεόδωρος Παπαγιάννης: Γνώθι σαυτόν» και περιλαμβάνει πολύτιμα γλυπτά και αντιπροσωπευτικές εγκαταστάσεις του. Εργα που αποκαλύπτουν σημαντικές πτυχές της πολυεπίπεδης δουλειάς του, όπου η ύλη μετατρέπεται σε φορέα μνήμης και νοήματος. Κάποια πιο γνωστά, άλλα άγνωστα τα εκθέματα ενεργοποιούν έναν ουσιαστικό διάλογο με την ιστορία, τη συλλογική εμπειρία και τα βιώματα, σκιαγραφώντας τη μακρά καλλιτεχνική του διαδρομή από το Ελληνικό Ιωαννίνων έως την Αθήνα και την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε ως καθηγητής γλυπτικής επί τέσσερις δεκαετίες έως το 2009.
Ιστορικό βίωμα
Την έκθεση συνοδεύει πολυσέλιδος κατάλογος, με πρόλογο του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος επισημαίνει μεταξύ των άλλων πως ο Θ. Παπαγιάννης «Προσεγγίζει με ισόρροπο σεβασμό το ιστορικό βίωμα και την κοινωνική εμπειρία, την καθημερινή ανάγκη και τη ζώσα μνήμη και τα μεταπλάθει σε μορφές που συνδέουν το χοϊκό με το πνευματικό στοιχείο, επιμένοντας να οραματίζεται μια μυθική εμπειρία πτήσης και ανάτασης […] Ωστόσο, οι βαθιές του ρίζες δεν διασώζουν απλώς τη μυθική μνήμη, αλλά διατηρούν, στο έργο του, την αδιαίρετη συνέχεια του χρόνου ως το πιο πρόσφατο παρελθόν. Το παρελθόν ενός τόπου σκληρού και γνήσιου, της γενέτειράς του, της Ηπείρου, και του χωριού του, του Ελληνικού Ιωαννίνων, που το μετέτρεψε σε υπαίθρια γλυπτοθήκη και του δώρισε ένα μοναδικό Μουσείο, στεγάζοντάς το στο εγκαταλειμμένο του σχολείο».
Ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης κείμενα του Αντώνη Κομνηνού, προέδρου του ομώνυμου ιδρύματος, του Αλέξανδρου Αθανασίου, δημάρχου Σύρου Ερμούπολης, της Ιφιγένειας Μποτζάκη, μουσειολόγου και υπεύθυνης προγράμματος ιδρύματος «Αντώνη Ε. Κομνηνού», των αείμνηστων Αγγελου Δεληβοριά, Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα, Γιάννη Παππά και του επιμελητή της έκθεσης Τάκη Μαυρωτά, ο οποίος επισημαίνει:
«Το διαρκές και το αιώνιο προκαλούν τον Παπαγιάννη, από τα εφηβικά του χρόνια, στο να αντιλαμβάνεται την ευεργεσία της τέχνης για να πλάσει τα ανθρωποκεντρικά του γλυπτά, που κουβαλούν την αέναη εμπειρία της ανθρώπινης μοίρας, της χαράς και της λύπης. Ατάραχα και ασταμάτητα φιλιώνει με τη φύση, τους ανθρώπους και την ιστορία. Στέκεται ακίνητος αντίκρυ στον εαυτό του, ζητώντας τις δικές του απαντήσεις στο μυστήριο του κόσμου.
»Ενός κόσμου, με στέρεες πλαστικές δημιουργίες, εσωτερική πνοή και εξαιρετική τεχνική. Με τους ανδριάντες, τις προτομές και τις μνημειακές του συνθέσεις έχει επέμβει, σωτήρια και αρμονικά, στον περιβάλλοντα φυσικό χώρο, εμμένοντας στις ρεαλιστικές αποτυπώσεις. […] Μνημειακά γλυπτά, που, είτε στέκουν δίπλα στη λίμνη των Ιωαννίνων, είτε στη σκιά των βουνών του Ελληνικού, βρήκαν τη θέση τους στο περιβάλλον και κατεύνασαν την ανησυχία του για το ανθρώπινο πεπρωμένο. Η βαθιά ανθρωποκεντρική του δουλειά με τις τρυφερές γυναικείες μορφές ξαπλωμένες ή όρθιες, τις μητέρες με τα παιδιά και τα ζευγάρια αποκαλύπτει την κοσμοθεωρία του».
info:
Διάρκεια έκθεσης: έως 26 Ιουλίου Δημοτική Πινακοθήκη Κυκλάδων, Σύρος
Ωρες λειτουργίας: Δευτέρα-Κυριακή 11.00-13.00 και 17.30-22.00, Τρίτη και Τετάρτη μόνο απόγευμα.